ԱՐԵՎ ԵՎ ԼՈԻՍԻՆ


( Ժողովրդական ավանդություն )


Ասում են, իրրև, երկնում կապուտակ

Կա մի լուսեղեն սիրուն ապարանք.

Այնտեղ եթերքում, ամպերի գլխին

Ամուր, անսասան կանգնած է նա մին։

Նրա դոներին պահնորդ չէ հսկում,

Ոչ մոտից անցնող, ոչ ձայն է լսվում.

Միայն դյութական ամրոցի միջին

Տաշտըն աոաջին չոքած է մի կին։

Խմոր է հունցում, և բազուկները

Վերև են քաշած մինչ արմունկները,

Խմոր է հունցում և անուշ երգում,

Որ փափկահնչյուն լռին եթերքում

Անոսր այերը թեթև տատանում,

Կամաց հեռանում է, անհետանում։

Ահա համրընթաց, ձյունափայլ, ճերմակ

Ամպերը կտրած միմյանց քամակ,

Ինչպես գնայուն լեռներ ահագին

Ունկնդիր են այն քաղցրալուր երգին։

Այն հրաշագեղ կինն երկնաբնակ

Ունի երկու հատ գեղեցիկ զավակ.

Եվ ահա կանչեց իր սիրուն զույգին,

Ձայն տվեց թե չէ՝ դուրս եկան կողքին։

Աղջիկ է մեծը, անունն՝ Արեգակ,

Նմանը չըկա երկնքում հրեշտակ.

Աչքերը սև – սև, մազերը գանգուր,

Հոնքերը կեռ – կեռ, ասես մի – մի թուր.

Իսկ փոքրը՝ տղա. անունը Լուսնյակ,

Շարմաղ, ինչպես ձյուն, իրավ լուսունակ։

Ապա թե խոսեց մայրը լուսածին.

«Գնացե՛ք, որդիք, Արեգակ, Լուսին,

Մեկդ գիշերը, մյուսդ ցերեկը,

Լուսավորեցեք խավար աշխարհքը.

Դե՛հ, բավական է, գնացեք, որդիք,

Հերիք խավարում խարխափեն մարդիկ»։

– Ես ցերեկը կերթամ, ասաց Լուսնյակը,

Լուսավորելու խավար աշխարհքը,

Եվ այնտեղ ինչ որ տեսնեմ, նկատեմ,

Կըգամ քեզ, մայրիկ, մին – մին կըպատմեմ։

– Վա՜հ, չէ՜, ես պիտի գնամ ցերեկը,

Խոսեց վրդովված սիրուն Արեգը.

Միթե աղջիկը կըշրջի՞ գիշերը,

Որոշիր, խնդրեմ, մայրիկ, մեր դերը։

– Լսի՛ր, իմ Լուսին, չէ՞ խելոք ես դուն, –

Հորդորեց մայրը յուր համառ որդուն, –

Արեգն աղջիկ է, նա կըվախենա,

Դու քաջ տղա ես, գիշերը գնա։

Սակայն Լուսինը պպին էր կանգնել,

Սիրուն քրոջը չուզեց զիջանել.

Եկ այդ ժամանակ մայրը լուսածին

Բարկացած՝ դարձավ համառ Լուսնյակին.

– Բավական, Լուսին, պատանի դու վես,

Գնա՛ քո գործին, հեռացիր աչքես։

Ասաց, Լուսնյակի երեսին սիպտակ

Խմորոտ ձեռքով զարկեց մի ապտակ։

Խռովեց Լուսինն ու լացակնքած

Դուրս եկավ իսկույն իր գործին գնաց.

Բայց ապտակ կերած օրվանից դեսը

Խմորոտ է նրա քիթն ու երեսը։

Սակայն ամաչկոտ Արեգակն այժմ էլ

Մարդուց էր քաշվում ցերեկով շրջել.

Եվ ահա մայրըն Արևին տվեց

Մի բուռը ասեղ, այսպես պատվիրեց.

– Հողեղեն աչքեր թե որ նայեն քեզ,

Այս ասեղներով նրանց կըծակես։

Արևը շիկնած, մեծ ապարանքից

Դուրս եկավ երկինք, ամպի արանքից

Նայեց աշխարհքին, կենսատու շռայլ

Իջավ, լուսացավ երկիրը մռայլ,

Եվ զվարթացավ բնությունն ամեն։

Բայց մինչև այսօր ոչ մի հողեղեն

Չէ կարող նայել նրա լույս դեմքին,

Աչքեր է ծակում, ասեղ կա ձեռքին։

Մեկը ցերեկը, մյուսը գիշերը,

Զոկ կատարելով իրանց դերերը,

Երկար ժամանակ իրար չըտեսան,

Սաստիկ կարոտով տանջվել սկսան։

Եվ տվեց աստված իրարից բաժան

Քույր ու եղբորը մի ժամ տեսության.

Այդ տեսակցության ժամին կարոտած

Քույրն ու եղբայրը գրկում են միմյանց.

Իսկ քույր ու եղբայր երբ որ գրկվում են,

Մարդիկ մի աո ժամ լույսից զրկվում են։